Informatie fornuizen

Een fornuis combineert een oven met een kookplaat en soms zelfs met een friteuse en/of met een tweede oven. Waren fornuizen vroeger vrijstaande apparaten, tegenwoordig vinden we steeds meer inbouwmodellen. De vrijstaande modellen worden strak tussen keukenkasten ingebouwd, zodat ze in één lijn lopen met het werkblad. Of je nu houdt van uitgebreid koken of een snelle maaltijd, een fornuis is één van de belangrijkste onderdelen in de keuken.

De oven

In een oven kun je allerlei gerechten bereiden. Tegenwoordig zien we steeds meer fornuizen op de markt verschijnen die niet één maar twee ovens hebben. Dit is natuurlijk erg handig wanneer je meerdere gerechten gelijktijdig wilt bereiden. Je kunt taarten en pizza’s in een oven bakken, maar ook vlees, vis, groente en aardappelen kunnen zonder veel vet worden klaargemaakt. Vaak kan in een oven ook worden gegrild. Er is een belangrijk verschil tussen bakken en grillen. Bij het bakken van gerechten circuleert de lucht in de oven. Bij grillen kan ook lucht van buiten de oven rechtstreeks in de oven komen.

 Temperatuur

Ovens kunnen op verschillende manieren worden verhit. Vroeger werden ovens gestookt met hout of houtskool, later met aardgas. Tegenwoordig zijn veel ovens elektrisch. Ovens beschikken over een temperatuurinstelling door middel van een thermostaat. De temperatuur van een doorsnee (elektrische) oven voor huishoudelijk gebruik kan worden ingesteld tot ongeveer 260 graden Celsius. Gasovens gebruiken meestal geen indeling in graden, maar een aantal standen om de temperatuurinstelling te regelen. Bij veel ovens komen de standen overeen met de volgende temperaturen (uitgaande van een gasoven met 8 standen):

Conventioneel versus multifunctioneel

We onderscheiden tegenwoordig twee hoofdgroepen ovens, namelijk conventionele en multifunctionele ovens. Wanneer een fornuis twee aparte ovens heeft dan is meestal de linker degene met een grote oveninhoud en met een multifunctionele verwarming. De kleinere oven, vaak rechts geplaatst, heeft meestal een conventionele werking.

Conventioneel

De conventionele ovens werken net als de klassieke gasovens door middel van verwarming van de boven- en onderwand. Voordeel van moderne conventionele ovens is dat de onder- en bovenverwarming vaak apart in te stellen is. Zo kun je, door alleen de onderverwarming aan te zetten, pizzabodems afbakken of een vochtige quiche gelijkmatig garen.

Multifunctioneel

Multifunctionele ovens bevatten naast de conventionele wandverwarming nog andere manieren om gerechten in de oven te bereiden: Hetelucht: Door middel van een ventilator wordt hete lucht door de oven geblazen. Hierdoor ontstaat een gelijkmatige temperatuur in de oven. Een heteluchtoven is zeer geschikt om grote stukken vlees gelijkmatig te garen. Grill: De oven bevat een grillelement dat een gerecht een krokant korstje geeft. Dit is handig als je bijvoorbeeld een ovenschotel wilt gratineren of een kip wilt braden. Stoom: Met een stoomoven blijven kleur, smaak en structuur van gerechten optimaal behouden. Sommige ovens bieden de mogelijkheid om stoom te combineren met hetelucht of grill. Zo kun je kip of rosbief bereiden die heerlijk bruingebakken wordt, zonder dat het vlees uitdroogt. Magnetron: Ovens die beschikken over een magnetronfunctie maken het mogelijk om een gerecht te garen met magnetron en aan de buitenzijde te bruinen met bijvoorbeeld de grill of hetelucht. Ook kun je de magnetron gebruiken voor snelle opwarmklusjes, zoals warme melk voor in de koffie of een flesje voor de baby. 

Uiteraard kunnen de bovenstaande functies op verschillen de manieren gecombineerd worden. De meer geavanceerde ovens beschikken over automatische kookprogramma’s, waarbij de oven zelf de best passende instellingen voor een gerecht gebruikt. Je kip, ovenschotel of quiche kan dan bijna niet meer mislukken.

Extra ovenfuncties

Naast de verschillende bak- en grillmogelijkheden, zijn er nog een aantal andere functies die het bereiden van gerechten met een oven gemakkelijker maken. De meeste ovens beschikken over ingebouwde verlichting. Ook een tijdsinstelling is tegenwoordig geen uitzondering meer. Je kunt dan zelf bepalen wanneer de oven moet starten en stoppen.

Ben je een liefhebber van gebraden kip? Dan is een draaispit haast een vereiste. Het draaispit wordt gecombineerd met de grill, zodat de kip gelijkmatig gaar wordt en een heerlijk krokant korstje krijgt.


Veel heteluchtovens beschikken over een ontdooifunctie. Hierbij wordt de lucht opgewarmd tot iets boven kamertemperatuur en zorgt de ventilator voor een gelijkmatige verspreiding van de verwarmde lucht. Voorverwarmen kan bij sommige modellen worden versneld met een speciale voorverwarmfunctie. Zo kun je snel aan de slag met jouw favoriete ovengerecht.

Aantal kookzones en losse modules

Het aantal kookzones, ook wel kookpitten genoemd, geeft aan over hoeveel zones de kookplaat beschikt om gerechten te bereiden. De branders verschillen onderling in sterkte en in grootte waardoor de ene brander meer geschikt is voor grotere pannen dan de ander. Daarnaast is het tegenwoordig mogelijk om verschillende losse modules in te bouwen in je fornuis of op je kookplaat. Vaak zijn deze losse modules optioneel, soms worden deze meegeleverd. Te denken valt aan een wokbrander, barbecue-grill, braadzone, visbrander, warmhoudzone, fry-top, friteuse of keukenmachine. 

Kookvermogen en kookzones

Het kookvermogen van een individuele kookzone (ook wel kookpit genoemd) wordt uitgedrukt in Watt, ongeacht of het nu om een gaskookplaat of een elektrische kookplaat gaat. Hoe hoger het vermogen, hoe krachtiger het kookvermogen van de kookzone.

Een hoog vermogen is handig als je vaak grote hoeveelheden moet koken. Een grote pan soep wordt snel warm, maar ook bijvoorbeeld de hapjespan of wok kan snel heel heet worden, zodat je goed kunt roerbakken. Lage vermogens zijn handig als je kleinere hoeveelheden kookt, of als je juist gerechten lang wilt laten sudderen. De 4-pits kookplaten beschikken doorgaans over één hoogvermogen kookzone, twee normaalvermogen zones en één sudderzone. Een 5-of 6-pits kookplaat beschikt meestal over een extra functionaliteit, zoals een wokbrander met extra hoog vermogen en een brede vlam of een extra grote kookzone voor grote pannen (bij inductie- of keramische kookplaten). Bij een keramische kookplaat is het soms mogelijk de grootte van de zogenaamde stralingszone aan te passen, waarbij je gemakkelijk kunt zien wat het bereik is van de warmtebron. Wanneer de kookzones verwarmd worden, zie je deze rood opgloeien. Een veel voorkomend type stralingszone is de high-light kookzone. Deze kenmerken zich door een korte opwarmtijd en een stabiele hitte-afgifte.

Bediening

Een modern fornuis bevat veel functies. Fabrikanten hebben verschillende oplossingen om de bediening overzichtelijk te houden. Bovendien is de bediening tegenwoordig een belangrijk onderdeel van het design. Ergonomie wordt hierbij steeds belangrijker. Fabrikanten gebruiken draaiknoppen, tiptoetsen, druktoetsen of een combinatie hiervan. Ook elektronische displays worden steeds meer toegepast. Hierop kun je allerlei informatie aflezen, zoals de temperatuur van de oven, de ingestelde functies en de resterende bereidingstijd.

Schoonmaken

Een fornuis schoonmaken is niet altijd een pretje. Voor de oven heb je soms agressieve schoonmaakmiddelen nodig, zoals de bekende ovenschuimreinigers. Met een uitneembare ovendeur kun je veel moeite besparen. De deur is dan gemakkelijk schoon te maken en bovendien kun je de oven zelf ook eenvoudig onder handen nemen. Veel ovens zijn tegenwoordig zelfreinigend, waardoor intensief poetswerk tot een minimum wordt beperkt. Beter voor jou, maar ook voor de oven, want schuursponsjes en agressieve schoonmaakmiddelen doen de binnenkant van de oven nooit goed.

Schoonmaken van de kookplaat

De kookplaat schoonmaken is wat minder arbeidsintensief, maar ook hier zijn er een aantal aandachtspunten. Elektrische kookplaten, maar ook gas-op-glaskookplaten zijn voorzien van een plaat keramisch glas. Met speciale reinigingsmiddelen zijn deze eenvoudig schoon te maken. Om dat deze plaat bij inductie minder heet wordt, loop je met inductie minder kans op ingebrande etensresten. Traditionele gaskookplaten zijn uitgevoerd in RVS of geëmailleerd staal. Om deze schoon te maken volstaat meestal een gewone keukenreiniger. De gaspitten zelf vereisen wat meer aandacht, zeker als etensresten zijn aangekoekt. Ingebrande etensresten zijn moeilijk, of soms zelfs helemaal niet te verwijderen. Bovendien loop je kans dat je hiermee de pitten beschadigt.